Pozycje na plecach w wodzie Oczyszczanie ścieków: Schneider chce, by firmy farmaceutyczne pokryły koszty

Kto pokrywa koszty usuwania pozostałości leków lub kosmetyków z wody? Minister środowiska ma w tej sprawie jasne stanowisko. Podobnie jak w kwestii zużycia wody przez centra danych.

Jeśli zależeć będzie od federalnego ministra środowiska Carstena Schneidera, firmy farmaceutyczne będą w przyszłości ponosić koszty oczyszczania wody z pozostałości leków. „Pozostałości po lekach lub kosmetykach można odfiltrować jedynie poprzez wprowadzenie dodatkowego, czwartego etapu oczyszczania w oczyszczalniach ścieków” – powiedział polityk SPD podczas konferencji poświęconej wodzie, zorganizowanej przez jego ministerstwo w Berlinie. Wspomniał również o większych obciążeniach finansowych dla centrów danych.

Przepisy UE przewidują obciążenia dla producentów

W kwestii oczyszczania ścieków Schneider powiedział: „Musi to być finansowane w sposób sprawiedliwy – nie przez obywateli, lecz przez sprawców zanieczyszczeń”. Istnieje jednak silna presja ze strony lobby.

Dyrektywa UE w sprawie ścieków komunalnych, przyjęta pod koniec 2024 r., obowiązuje od początku 2025 r. i musi zostać wdrożona do prawa niemieckiego do końca lipca 2027 r. Przewiduje ona między innymi dodatkowy, czwarty etap oczyszczania służący usuwaniu mikrozanieczyszczeń. Producenci leków i kosmetyków mają pokryć co najmniej 80 % związanych z tym kosztów.

Minister zamierza wprowadzić przepisy krajowe w razie wątpliwości

Jak to konkretnie zostanie zorganizowane w Niemczech, pozostaje według informacji rzecznika Stowarzyszenia Przedsiębiorstw Komunalnych (VKU) kwestią otwartą; jak dotąd nie ma jeszcze projektu ustawy. Ponadto przed Europejskim Trybunałem Sprawiedliwości toczy się sprawa wniesiona przez Polskę przeciwko zasadzie odpowiedzialności producenta. Gdyby przepis ten został unieważniony w obecnej formie, zdaniem VKU nie byłoby jasne, w jaki sposób sfinansowany zostanie czwarty etap oczyszczania. Gdyby obowiązek rozbudowy pozostał w mocy, zdaniem VKU koszty mogłyby w większym stopniu obciążać konsumentów i przedsiębiorstwa.

Schneider zamierza pozostać nieugięty. Liczy na rozwiązanie na szczeblu UE w sprawie udziału finansowego producentów. „Jeśli będzie to konieczne, mogę sobie wyobrazić również rozwiązanie na szczeblu krajowym”.

W przypadku niedoboru wody firma Schneider zamierza zmusić operatorów centrów danych do płacenia wyższych opłat za jej zużycie – lub wymagać od nich inwestycji w bardziej oszczędne technologie. Okresy niedoboru wody stają się coraz częstsze również w Niemczech – powiedział agencji prasowej Deutsche Presse-Agentur w Berlinie.

Schneider dostrzega kwestie związane z podziałem

„Prowadzi to do nowych kwestii związanych z podziałem zasobów, na które musimy znaleźć sprawiedliwe odpowiedzi. Gdy brakuje wody, nie może być tak, że podstawowe potrzeby obywateli muszą konkurować z potrzebami dużych odbiorców, takich jak centra danych”. Wniosek Schneidera:

„W takim razie operatorzy centrów danych, którzy często osiągają bardzo wysokie zyski, będą musieli płacić więcej za wodę lub inwestować w technologie pozwalające na oszczędzanie wody”. Potrzebne są ramy prawne, które będą nagradzać oszczędne gospodarowanie wodą i stwarzać zachęty do inwestowania w wydajne technologie.

Centra danych zużywają dużo energii elektrycznej, a ich rozwój napędzany jest przez boom na sztuczną inteligencję. Woda jest potrzebna między innymi do wytwarzania energii elektrycznej i chłodzenia. Nowe projekty częściowo opierają się na koncepcjach chłodzenia oszczędzających wodę lub całkowicie bezwodnych. Nie jest jasne, jak poważny jest ten problem: ubiegłoroczne badanie przeprowadzone przez Towarzystwo Informatyczne uznaje zużycie wody przez centra danych obsługujące sztuczną inteligencję za istotne wyzwanie, ale wskazuje również na technologie oszczędzające wodę oraz wiele otwartych kwestii.

Greenpeace domaga się więcej

Według Greenpeace żądania Schneidera nie idą wystarczająco daleko. Organizacja ekologiczna uważa, że oprócz ministra środowiska obowiązek ten spoczywa również na ministrze ds. cyfryzacji Karstenie Wildbergerze (CDU). „Obaj ministrowie muszą wspólnie zapobiec powstawaniu ogromnych centrów danych, charakteryzujących się ogromnym zużyciem wody, w regionach takich jak Brandenburgia czy obszar Ren-Men, które już teraz borykają się z suszą”. Upałe lato pokazało, że woda jest cennym zasobem. „Wiele regionów nie może sobie pozwolić na wykorzystywanie jej na dużą skalę do chłodzenia centrów danych”.